Słownik inwestora
Pojęcia z giełdy, funduszy, obligacji i podatków, wyjaśnione na liczbach z polskiego rynku. Każde hasło zaczyna się od krótkiej definicji, potem jest przykład, mechanizm i najczęstsze błędy.
A
C
- Cena zamiany obligacjiCena zamiany to obniżona cena nowej obligacji skarbowej kupowanej za obligacje, które właśnie dochodzą do wykupu: 99,90 zł zamiast 100 zł.
- Covered call (pokryte wystawienie opcji kupna)Covered call to strategia, w której posiadacz akcji wystawia na nie opcję kupna: dostaje premię, ale rezygnuje z zysku powyżej ceny wykonania.
D
E
- ETF (fundusz notowany na giełdzie)ETF to fundusz notowany na giełdzie: jedną jednostką kupuje się koszyk wielu spółek lub obligacji, zwykle odwzorowujący wybrany indeks.
- ETF akumulujący i dystrybuującyETF akumulujący sam reinwestuje dywidendy, a dystrybuujący wypłaca je na rachunek. Od tego zależy, kiedy płaci się podatek Belki.
- ETF lewarowany (z dźwignią)ETF lewarowany daje wielokrotność dziennej zmiany indeksu, np. 2x. W dłuższym okresie jego wynik może być zupełnie inny niż dwukrotność zmiany indeksu.
F
I
- IKE (indywidualne konto emerytalne)IKE to konto na oszczędności emerytalne z rocznym limitem wpłat. Nie daje ulgi przy wpłacie, ale przy wypłacie na warunkach ustawy zyski są zwolnione z 19% podatku Belki.
- IKZE (indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego)IKZE to konto emerytalne, którego wpłaty odlicza się od dochodu w rocznym zeznaniu. Przy wypłacie po 65. roku życia płaci się 10% zryczałtowanego podatku od całej kwoty.
- InflacjaInflacja to wzrost przeciętnego poziomu cen. W Polsce mierzy ją GUS wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI).
K
- Krótka sprzedażKrótka sprzedaż to sprzedaż pożyczonych akcji z zamiarem odkupienia ich taniej. Zarabia się na spadku kursu, a strata przy wzroście nie ma górnej granicy.
- Kurs średni NBPKurs średni NBP to kurs walut publikowany przez Narodowy Bank Polski w każdy dzień roboczy. Do podatku przelicza się po nim kwoty w walutach, z ostatniego dnia roboczego przed transakcją.
M
O
- Obligacje korporacyjneObligacja korporacyjna to pożyczka udzielona firmie na określony czas. Płaci zwykle wyższe odsetki niż obligacje skarbowe, bo niesie większe ryzyko niewypłacalności emitenta.
- Obligacje skarbowe oszczędnościowe (detaliczne)Obligacje oszczędnościowe to obligacje Skarbu Państwa sprzedawane osobom fizycznym po 100 zł za sztukę. Nie są notowane na giełdzie, a przed terminem oddaje się je emitentowi za opłatą.
- Obligacje stałoprocentowe i indeksowane inflacjąObligacje stałoprocentowe mają oprocentowanie znane z góry na cały okres, a indeksowane inflacją po pierwszym okresie płacą inflację plus stałą marżę.
- Opłaty funduszu (TER)TER to łączny roczny koszt funduszu wyrażony jako procent aktywów. Jest pobierany z wartości jednostki, więc nie widać go na rachunku.
P
- PIT-38PIT-38 to roczne zeznanie, w którym rozlicza się dochody i straty ze sprzedaży akcji, ETF-ów, obligacji i innych papierów wartościowych. Składa się je do 30 kwietnia następnego roku.
- Podatek BelkiPodatek Belki to potoczna nazwa 19% podatku od dochodów kapitałowych: odsetek, dywidend i zysków ze sprzedaży akcji, funduszy czy obligacji.
- Procent składanyProcent składany to doliczanie zysków do kapitału, tak że w kolejnych okresach zarabiają także wcześniejsze zyski. Wzór: K × (1 + r)ⁿ.
- Protective put (zabezpieczenie opcją sprzedaży)Protective put to kupno opcji sprzedaży (put) na posiadane akcje: ogranicza maksymalną stratę w zamian za koszt premii.
R
- Reguła 72Reguła 72 to sposób na policzenie w głowie, po ilu latach kapitał się podwoi: 72 dzieli się przez roczną stopę zwrotu w procentach.
- REIT (spółka nieruchomościowa)REIT to spółka, która posiada i wynajmuje nieruchomości i większość dochodu wypłaca akcjonariuszom. Amerykańskie REIT-y muszą wypłacać co najmniej 90% dochodu do opodatkowania.
S
- Skup akcji własnychSkup akcji własnych to zakup akcji przez samą spółkę, zwykle w celu umorzenia. Zostaje mniej akcji, więc każda oznacza większy udział w zysku.
- Split akcjiSplit to podział każdej akcji na kilka tańszych: liczba akcji rośnie, cena jednej spada w tej samej proporcji, a wartość pozycji się nie zmienia.
- SpreadSpread to różnica między najlepszą ofertą sprzedaży a najlepszą ofertą kupna w arkuszu zleceń: koszt natychmiastowej transakcji, którego nie widać w tabeli prowizji.
- Stop lossStop loss to zlecenie, które uruchamia sprzedaż, gdy kurs spadnie do ustalonego poziomu. Ogranicza stratę, ale nie gwarantuje ceny sprzedaży.
- Stopa referencyjna NBPStopa referencyjna NBP to główna stopa procentowa w Polsce, ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej. Od niej zależy m.in. oprocentowanie lokat, kredytów i obligacji ROR i DOR.
W
- Wcześniejszy wykup obligacjiWcześniejszy wykup to oddanie obligacji oszczędnościowych emitentowi przed terminem. Od każdej obligacji potrąca się opłatę z listu emisyjnego, zwykle nie wyższą niż naliczone odsetki.
- Wezwanie na akcjeWezwanie to publiczna oferta kupna akcji spółki giełdowej skierowana do wszystkich akcjonariuszy, po jednej cenie i w określonym terminie zapisów.
- Wolumen obrotuWolumen to liczba akcji lub innych instrumentów, które zmieniły właściciela w danym okresie. Mierzy, jak dużo handlowano, a nie ilu inwestorów handlowało.
- Wskaźnik C/Z (cena do zysku)C/Z to cena akcji podzielona przez zysk netto na akcję z ostatnich 12 miesięcy. Mówi, ile złotych rynek płaci za złotówkę rocznego zysku.
- Wsparcie i opórWsparcie to poziom ceny, przy którym wcześniej przeważali kupujący, a opór to poziom, przy którym przeważali sprzedający. To opis przeszłości, nie prognoza.
Materiał edukacyjny, nie rekomendacja inwestycyjna: narzędzia liczą wynik dla założeń, które wpisujesz, i nie mówią, co kupić. Zasady serwisu.