Lokata czy obligacje skarbowe: jak je porównać

Lokata i obligacje skarbowe wyglądają podobnie: pieniądze na określony czas, z góry znane oprocentowanie przynajmniej na początku i niskie ryzyko. Różnice kryją się w szczegółach, które przy porównaniu łatwo pominąć: w tym, kiedy pobierany jest podatek, jak często odsetki są dopisywane, ile kosztuje wcześniejsze wyjście i co dzieje się z siłą nabywczą pieniędzy. Poniżej, jak porównać oba rozwiązania na tych samych założeniach, z przykładem liczbowym na danych z oferty na listopad 2026 roku.

Porównuj wynik na końcu, nie samo oprocentowanie

Oprocentowanie w ogłoszeniu to stopa w skali roku przed podatkiem. Do porównania potrzebna jest kwota, która trafi na konto po zakończeniu, po wszystkich podatkach i opłatach, przy tym samym horyzoncie. Dopiero ona uwzględnia kapitalizację, moment pobrania podatku i ewentualną opłatę za wcześniejsze wyjście.

Drugi krok to przeliczenie wyniku na dzisiejsze złote, czyli uwzględnienie inflacji. Wynik nominalnie wyższy od wpłaty może oznaczać realną stratę, jeśli ceny rosły szybciej niż odsetki.

Najważniejsze różnice

Podatek Belki i kapitalizacja: dlaczego moment ma znaczenie

Od odsetek z lokat i obligacji pobierany jest ten sam 19% podatek Belki. Różni się moment jego pobrania.

Na lokacie odnawianej co roku podatek jest pobierany przy każdej kapitalizacji, więc w kolejnym roku odsetki nalicza się od kwoty już pomniejszonej o podatek. W obligacjach kapitalizowanych, takich jak TOS czy EDO, odsetki dopisuje się do wartości obligacji bez podatku, a podatek pobiera się raz, przy wykupie. Przez cały okres odsetki pracują więc od wyższej kwoty. To procent składany bez corocznego pomniejszenia o podatek.

W seriach, które wypłacają odsetki co miesiąc (ROR, DOR) lub co rok (COI), podatek pobiera się przy każdej wypłacie, a wypłacone pieniądze nie są automatycznie reinwestowane.

Przykład liczbowy: 10 000 zł na trzy lata

Dane z oferty na listopad 2026 roku. Porównujemy obligacje trzyletnie TOS o stałym oprocentowaniu 4,40% z lokatą z kapitalizacją co rok. Oprocentowanie lokaty to założenie (nie średnia rynkowa, wpisz własne w kalkulatorze): 3,5%, czyli domyślna wartość w kalkulatorze obligacji. Dla odniesienia: stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% od 5 marca 2026 roku.

Trzymanie przez pełne trzy lata, zwykły rachunek:

• TOS (100 obligacji): wartość obligacji rośnie o 4,40% rocznie, do 113,79 zł za sztukę. Odsetki 1 379 zł, podatek 262,01 zł, na konto trafia 11 116,99 zł.
• Lokata 3,5%: odsetki w trzech latach 1 080,05 zł, podatek 205,20 zł, na koniec 10 874,85 zł.
• Lokata 4,40%, czyli z takim samym oprocentowaniem jak TOS: odsetki 1 367,60 zł, podatek 259,84 zł, na koniec 11 107,76 zł.

Ostatnia pozycja pokazuje wpływ samego momentu pobrania podatku. Przy identycznym oprocentowaniu obligacja kapitalizowana daje 9,23 zł więcej na każde 10 000 zł w trzy lata, bo podatek jest pobierany raz, na końcu. Przy dłuższym horyzoncie ta różnica rośnie.

Wyjście po roku:

• TOS oddane przed terminem: 440 zł odsetek, minus 100 zł opłaty (1 zł od obligacji), minus 64,60 zł podatku od pozostałych 340 zł. Na konto trafia 10 275,40 zł.
• Lokata 3,5% po pełnym roku: 350 zł odsetek, minus 66,50 zł podatku, czyli 10 283,50 zł.

Przy krótszym horyzoncie opłata za wcześniejszy wykup potrafi więc zniwelować przewagę oprocentowania. Na lokacie zerwanej w trakcie okresu wynik zależy od regulaminu banku, który często przewiduje utratę części lub całości odsetek.

Inflacja: wynik w dzisiejszych złotych

Załóżmy scenariusz inflacji z kalkulatora: ścieżka centralna projekcji NBP z lipca 2026 roku (2,7% w 2027 i 2,2% w 2028), a dalej cel NBP 2,5%. To założenie, nie prognoza. Ostatni odczyt GUS dostępny w danych serwisu to 4,1% rok do roku za wrzesień 2026.

W tym scenariuszu, żeby po trzech latach mieć taką samą siłę nabywczą jak dziś, trzeba mieć około 10 758 zł. Wyniki z przykładu w dzisiejszych złotych to:

• TOS: około 10 333 zł,
• lokata 3,5%: około 10 108 zł.

Przy wyższej inflacji obie wartości byłyby niższe. Obligacje o stałym oprocentowaniu, tak jak lokata, nie reagują na zmianę inflacji w trakcie okresu. Obligacje indeksowane, takie jak COI i EDO, od drugiego roku płacą inflację plus marżę, ale ich wynik zależy od przyszłych odczytów GUS, których nikt nie zna. Różnicę opisuje hasło obligacje stałoprocentowe i indeksowane inflacją. Historyczne odczyty pokazuje kalkulator inflacji.

Jak porównać samodzielnie: lista kontrolna

1. Ustal horyzont. Na jak długo pieniądze mogą zostać zablokowane, bez ryzyka wcześniejszego wyjścia.
2. Spisz warunki obu opcji. Oprocentowanie i sposób jego zmiany, kapitalizacja, opłata lub utrata odsetek przy wcześniejszym wyjściu.
3. Policz wynik po podatku na koniec horyzontu. Ten sam horyzont dla obu opcji. W kalkulatorze obligacji można wpisać oprocentowanie lokaty do porównania.
4. Policz wariant wcześniejszego wyjścia. Na przykład po roku, jeśli istnieje szansa, że pieniądze będą potrzebne wcześniej.
5. Przelicz na dzisiejsze złote. Przy kilku scenariuszach inflacji, nie tylko jednym.
6. Sprawdź limity bezpieczeństwa. Przy lokacie limit gwarancji BFG w danym banku, przy obligacjach to, że emitentem jest Skarb Państwa.

Ten tekst nie wskazuje, która opcja jest lepsza. Wynik zależy od oprocentowania lokat dostępnych w danym momencie, od horyzontu, od przyszłej inflacji i od tego, czy pieniądze mogą być potrzebne wcześniej. Szczegóły opodatkowania opisuje poradnik podatek od odsetek z obligacji i lokat, a sam zakup obligacji poradnik jak kupić obligacje skarbowe krok po kroku.

Źródła

• Ministerstwo Finansów: oferta oszczędnościowych obligacji skarbowych, listopad 2026
• List emisyjny nr 106/2026 (TOS1129): oprocentowanie, kapitalizacja i opłata za wcześniejszy wykup
• Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (ISAP): art. 30a, zryczałtowany podatek od odsetek
• NBP: podstawowe stopy procentowe i projekcja inflacji i PKB
• GUS: wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych
• Bankowy Fundusz Gwarancyjny: gwarantowanie depozytów